Giữa mênh mang sóng nước và vị mặn của gió biển, mỗi độ xuân về, ngư dân các làng chài vùng ven biển của tổ quốc Việt Nam tươi đẹp lại náo nức tổ chức Lễ hội Cầu Ngư – một nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc được hun đúc qua bao thế hệ.

Lễ hội Cầu Ngư thường diễn ra vào những tháng đầu năm âm lịch, khi tiết xuân còn phảng phất, biển trời giao hòa trong sắc nắng dịu dàng và gió thoảng. Ở nhiều địa phương trên cả nước và các địa phương dọc vùng biển miền Trung như Đà Nẵng, Khánh Hòa lễ hội được tổ chức trang trọng tại các lăng Ông, đình làng ven biển – nơi thờ Cá Ông (cá voi), vị thần được ngư dân tôn kính như ân nhân cứu giúp họ giữa trùng khơi sóng dữ.

         Theo quan niệm dân gian, Cá Ông thường xuất hiện để cứu thuyền bè khi gặp nạn giữa biển khơi. Như một ngọn núi hùng vĩ Cá Ông là điểm tựa vững chãi của những con thuyền nhỏ bé trước những cơn sóng dữ. Trong những lúc không may, Cá Ông gặp nạn trôi vào bờ, người dân sẽ thực hiện nghi lễ chôn cất, làm mộ, lăng để thờ cúng bày tỏ lòng biết ơn, tôn kính đối với vị thần linh thiêng gắn bó của người dân nghề biển. Vì vậy, việc thờ phụng và tổ chức lễ hội Cầu Ngư thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn sâu sắc đối với biển cả và các đấng linh thiêng đã che chở cho ngư dân. Trong không khí linh thiêng của tiếng trống, tiếng chiêng, đoàn rước trang nghiêm tiến ra biển thực hiện nghi thức nghinh Ông, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Phần lễ được tổ chức long trọng với các nghi thức tế lễ cổ truyền, dâng hương, đọc văn tế cầu an. Những lời khấn nguyện vang lên giữa tiếng sóng biển như hòa quyện với đất trời: cầu cho trời yên biển lặng, ghe thuyền ra khơi gặp nhiều may mắn, sản lượng đánh bắt dồi dào, đời sống ấm no, hạnh phúc.

Phần hội diễn ra sôi nổi, rộn ràng với nhiều hoạt động đặc sắc như hát bả trạo, múa lân – sư – rồng, đua thuyền, kéo co, thi đan lưới… Tất cả tạo nên bức tranh sinh động về đời sống lao động và tinh thần đoàn kết của cư dân miền biển. Hát bả trạo – loại hình diễn xướng dân gian đặc trưng – tái hiện hình ảnh người dân đồng lòng vượt sóng ra khơi, thể hiện khát vọng chinh phục biển cả và niềm tin vào tương lai tươi sáng.

Bà con ngư dân Tam Anh trong tâm thế phấn khởi của mùa xuân mới, đã sẵn sàng cho những chuyến ra khơi bám biển gửi gắm những ước vọng về một năm sản lượng bội thu và người người bình an, rạng rỡ trở về đầy hương vị của biển. Lễ hội Cầu Ngư được tổ chức hàng năm không chỉ là hoạt động tín ngưỡng dân gian mà còn là biểu tượng của bản sắc văn hóa biển Việt Nam. Trong nhịp sống mới sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn đơn vị hành chính, nhiều đổi thay, đổi mới diễn ra và trong nhịp sống của xu hướng hiện đại mới, giá trị văn hóa và niềm tin vào biển, vào nghề và vào đấng tâm linh vẫn được bảo tồn, giữ gìn rất linh thiêng. Lễ hội là sợi dây gắn kết các thế hệ, nhắc nhở con cháu về truyền thống sinh nghề của cha ông, về sự gắn bó và tình yêu biển đảo quê hương.

Giữa bao thách thức của thiên nhiên và cuộc sống, người dân miền biển vẫn kiên cường bám biển, giữ nghề. Và mỗi mùa xuân mới, khi tiếng trống lễ hội vang lên, đó không chỉ là lời cầu nguyện cho một năm mưa thuận gió hòa, mà còn là lời khẳng định về ý chí, bản lĩnh và niềm tin son sắt của những con người ngày đêm vươn mình cùng sóng gió.

Qua hơn 06 tháng hình thành tên gọi mới Tam Anh từ việc sáp nhập 03 xã Tam Anh Nam; Tam Anh Bắc; Tam Hòa (cũ), hôm nay Tam Anh đã được tiếp thêm nhiều sức sống mới của văn hóa, của kinh tế. Kinh kế đang chuyển dịch sang hướng công nghiệp – dịch vụ; đời sống văn hóa tinh thần được nâng cao với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao (cờ vua, bóng chuyền, cầu lông, bi sắt…) được tổ chức sôi nổi; hạ tầng giao thông được nâng cấp, bê tông hóa đến đường làng, ngõ xóm; nhà cửa của người dân được xây dựng khang trang, san sát, hiện đại; ô tô chạy khắp các ngõ đường…. Toàn xã có 25,8 % người dân làm việc trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp lâm nghiệp và thủy sản, cư dân tại các thôn Tiên Xuân 1, Xuân Tân, Hòa Bình, Hòa An, Bình An… phần lớn là lao động ngư nghiệp, quanh năm bám biển đem về nguồn hải sản tươi sống phục vụ nhân dân nhiều địa phương, phát triển kinh tế gia đình, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Tam Anh cũng được sự ưu ái của thiên nhiên với vùng biển có bãi cát dài, rộng, sóng biển hiền hòa thuộc thôn Hòa An là lợi thế để khai thác, phát triển du lịch trong thời gian đến.

Nếu là người con của quê hương Tam Anh nhiều năm đi xa chưa trở về thăm lại quê nhà thì mỗi người hãy một lần về thăm quê vào mùa xuân, cảm nhận lại vị quê hương của tiết trời tháng giêng, tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ tại địa phương và đặc biệt tham dự Lễ hội Cầu Ngư của bà con ngư dân vùng biển để cảm nhận được nét đẹp văn hóa, tinh thần và khí chất con người Tam Anh.

Lễ hội Cầu Ngư – bản sắc văn hóa thiêng liêng của cư dân miền biển Việt Nam – mãi là điểm tựa tinh thần vững chắc, hun đúc tình yêu biển đảo và khát vọng no ấm, bình yên cho mỗi chuyến ra khơi đầu năm mới.

Lễ hội Cầu Ngư không chỉ mang giá trị văn hóa đặc sắc mà còn mang đến sự phát triển về kinh tế cho ngư dân, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương Tam Anh. Và người dân biển quê hương Tam Anh cũng là một phần của biển, đóng góp vào việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa quê hương. Sẵn sàng ra khơi cùng vươn mình phát triển với Tam Anh, với đất nước!

LƯU THỊ TƯỞNG